Αγιογραφία: ο δρόμος προς την αιωνιότητα

Η Ορθόδοξη αγιογραφία είναι ένας ζωντανός κλάδος της πνευματικής τέχνης. Μέσα από την εικόνα, ο άνθρωπος απευθύνεται στον Θεό και στην προσευχή του εισέρχεται σε διάλογο με την αιωνιότητα.

Η Ελλάδα είναι η καρδιά της αγιογραφίας. Εδώ, από δάσκαλο σε μαθητή, για αιώνες μεταδίδονταν τα μυστικά της τέχνης. Οι αγιογράφοι εμπνέονταν από τα έργα του ιερομόναχου Διονυσίου του εκ Φουρνά, τις τοιχογραφίες του Πανσέληνου,του Ρουμπλεβ του Αστραπά, του Ευτυχιου και πολλών άλλων δασκάλων.
Η βαθιά, συστηματική και σταδιακή περιγραφή της βυζαντινής τεχνικής στα βιβλία του Κοντούγλου, άνοιξε για μένα το νόημα, την τάξη και την ομορφιά αυτής της ιερής τέχνης, που δημιουργείται όχι μόνο με τα χέρια, αλλά και με όλη την καρδιά.
Οι μεγάλες βιβλίο έρχονται σε εμάς σαν θαύμα και φως μέσα στη βαθιά σκοτεινιά. Μια τέτοια βιβλίο είναι το «Έκφρασις» του Φώτη Κόντογλου. Εμφανίστηκε μέσα σε τέσσερα σκοτεινά και δύσκολα χρόνια, όταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία βύθισε την Ελλάδα σε παρακμή, λήθη και πόνο. Σαν μοναχός προφήτης, ο Κόντογλου έφερε στο φως τον ήλιο που φώτισε το κρυμμένο αλλά όχι χαμένο ιερό — τη βυζαντινή αγιογραφία.
Αυτό το βιβλίο έγινε το έργο ολόκληρης της ζωής του. Σε αυτό δεν υπάρχει μόνο βαθιά θεολογική κατανόηση της αγιογραφίας, αλλά και λεπτομερείς πρακτικές οδηγίες: πώς να τοποθετούνται οι εικόνες στον ναό, πώς να ζωγραφίζονται φανάρια, δράκοι, γαϊδούρια, βόδια, πόλεις και άλλα στοιχεία που συναντώνται στις ιερές εικόνες. Το «Έκφρασις» είναι μια ματιά στην αγιογραφία ως ζωντανή, αναπνέουσα παράδοση.
Δεν είναι απλά ένας οδηγός — είναι πνευματική κοινωνία. Διαβάζοντας αυτό το βιβλίο, ένιωθα σε κάθε σελίδα το άρωμα της ανατολικής ορθοδοξίας, το μυστήριο και την μεγαλοπρέπειά της.
Με την έκδοση αυτού του βιβλίου, ο ήλιος ανέτειλε ξανά. Άρχισε η μεγάλη αναγέννηση της αγιογραφίας. Και σήμερα, κοιτώντας πίσω, βλέπουμε χιλιάδες αναμμένα κεριά — εμάς, τους σύγχρονους αγιογράφους, τους αγιογράφους της Ελλάδας, του Αγίου Όρους και της διασποράς. Όλοι τρεφόμαστε από το φως που κάποτε άναψε ο Φώτης Κόντογλου. Σήκωσε το κερί και είπε στον κόσμο: «δευτε λάβετε φως».